Sen Şarkılarını Söyle Inside Llewyn Davis

Sen Şarkılarını Söyle   Inside Llewyn Davis

Bazı insanlar hayatları boyunca doğru zamanda yanlış yerde olurlar.

Inside Llewyn Davis tam da böyle bir insanın filmi.

Coen Kardeşler'in 2013 yapımı Inside Llewyn Davis, 1960'ların New York folk sahnesinde var olmaya çalışan bir müzisyenin peşinden gidiyor. Ancak film, müzik dünyasında tutunmaya çalışan bir sanatçının hikâyesinden çok daha fazlasını anlatıyor. İnsanın hayalleriyle gerçeklik arasında sıkışıp kaldığında nasıl yavaş yavaş yalnızlaştığını, kırıldığını ve yine de yoluna devam ettiğini gösteriyor.

Film, dönemin önemli folk sanatçılarından Dave Van Ronk'un yaşamından ilham alıyor. Van Ronk yıllar sonra Greenwich Village günlerini anlatırken, o dönemi "Herkes büyük bir şeyin eşiğinde olduğunu hissediyordu ama kimse bunun kimin başına geleceğini bilmiyordu." diye tarif etmişti. Çünkü Llewyn, tam da tarihin değişmek üzere olduğu bir dönemde, değişimin dışında kalıyor. Film boyunca bunun ağırlığını omuzlarında taşıyor.

Coen Kardeşler'in 2013 yapımı Inside Llewyn Davis, 1960'ların New York folk sahnesinde var olmaya çalışan bir müzisyenin peşinden gidiyor. Ancak film, müzik dünyasında tutunmaya çalışan bir sanatçının hikâyesinden çok daha fazlasını anlatıyor. İnsanın hayalleriyle gerçeklik arasında sıkışıp kaldığında nasıl yavaş yavaş yalnızlaştığını, kırıldığını ve yine de yoluna devam ettiğini gösteriyor.

Film, dönemin önemli folk sanatçılarından Dave Van Ronk'un yaşamından ilham alıyor. Van Ronk yıllar sonra Greenwich Village günlerini anlatırken, o dönemi "Herkes büyük bir şeyin eşiğinde olduğunu hissediyordu ama kimse bunun kimin başına geleceğini bilmiyordu." diye tarif etmişti. Çünkü Llewyn, tam da tarihin değişmek üzere olduğu bir dönemde, değişimin dışında kalıyor. Film boyunca bunun ağırlığını omuzlarında taşıyor.

Bu yolculuğun en sessiz ama en etkileyici karakteri ise;

Turuncu bir kedi.

Adı Ulysses.

İlk bakışta yalnızca yanlışlıkla kapıdan kaçan bir ev kedisi gibi görünse de film ilerledikçe Ulysses, anlatının görünmez merkezine yerleşiyor. Sürekli kayboluyor, yeniden ortaya çıkıyor, başka evlere giriyor, başka insanların kucağına çıkıyor. O hareket hâlindeyken, Llewyn aynı döngünün içinde sıkışıp kalıyor.

İsminin tesadüf olmadığı açık. James Joyce'un Ulysses romanı, adını Homeros'un eve dönmeye çalışan kahramanından alır. Fakat Coen Kardeşler'in filminde eve ulaşmaya çalışan kişi kedi değil, insandır. Belki de bu yüzden Ulysses hiçbir zaman telaş etmez. Yolunu bulacağından emindir. Kaybolan, yönünü şaşıran ve sürekli yanlış kapıları çalan ise insandır.

Varoluşçu yazarlar sık sık insanın dünyadaki yerini sorguladı. Albert Camus, insanın hayat karşısındaki en büyük sınavının cevap bulmak değil, belirsizlikle yaşamayı öğrenmek olduğunu söyler.

Inside Llewyn Davis tam da bu belirsizliğin filmi. Sorular soruyor ama cevap vermiyor. Müziğin insanı kurtarıp kurtaramayacağını söylemiyor.

İyi insanların neden kaybettiğini açıklamıyor. Yalnızca hayatın bazen hiçbir dramatik kırılma olmadan da insanı yorabileceğini gösteriyor. Bu yüzden filmin yapısı da alışıldık anlatılardan farklı.

Samuel Beckett'in meşhur sözü burada ister istemez akla geliyor: "Tekrar dene. Tekrar yenil. Daha iyi yenil." Llewyn'in hikâyesi de tam olarak buna benziyor. Büyük bir çöküş değil; küçük yeni yenilgiler, hayal kırıklıklarının yavaş yavaş birikmesi.

Filmin müzikleri de bu duygunun önemli bir parçası. T. Bone Burnett'in hazırladığı soundtrack, dönemin folk geleneğini yalnızca fon müziği olarak kullanmıyor; karakterlerin iç dünyasının uzantısına dönüştürüyor. Oscar Isaac'in şarkıları söyleyiş biçiminde de ilginç bir incelik var.

Alkış beklemeyen, kendini ispat etmeye çalışmayan, yalnızca söylemeye devam eden bir ses...

Belki de bu yüzden film yıllar geçtikçe daha fazla değer kazandı. İlk gösterildiğinde birçok eleştirmen onun "bir şey anlatmadığını" yazmıştı. Bugün ise aynı belirsizlik, filmin en güçlü yanı olarak görülüyor.

Coen Kardeşler'e yıllar önce Ulysses'in neyi temsil ettiği sorulduğunda verdikleri cevap da bunu doğrular nitelikteydi:

"Filmin bir konusu yoktu.

Biz de bir kedi ekledik."

Mizah gibi görünen bu cümle, aslında iyi sanatın açıklanmaya direnme biçimini de anlatıyor.

Kediler zaten böyledir.

Onları seyrederken her zaman bir şey düşündüklerini hissedersiniz ama ne düşündüklerini asla tam olarak bilemezsiniz. Belki de bu yüzden Ulysses, filmin en özgür karakteri. Kimseye kendini kanıtlamaya çalışmıyor. Başarılı olmak gibi bir derdi yok. Yetişmeye çalışmıyor. Sadece yoluna devam ediyor.

Llewyn ise tam tersi... Sürekli bir yere yetişmeye çalışıyor.

Belki de filmi bu kadar hüzünlü yapan şey budur. İnsan, bazen yalnızca kendisi olabilmek için bile büyük bir mücadele verir.

Kediler ise bunu hiç düşünmeden başarırlar.

Inside Llewyn Davis, başarısızlığın insanı eksiltmek zorunda olmadığını fısıldıyor.

Ve bunu, bazen tek kelime etmeden kadrajdan geçip giden turuncu bir kedinin zarafetiyle yapıyor.

Ural GÜRPINAR

20/11/2026

Keditörün Önerisi

Kediler Alemi

Kediniz Size Güveniyor mu?

15.08.2023

Güven her ilişkinin temel taşıdır. İnsanlar arasında güven olmadan ilişkilerin bir ...