YENİLER >

Kedilerde Kronik Böbrek Hastalığında Yeni Dönem: IRIS 2026 Gerçekten Neyi Değiştirdi?

Kedilerde Kronik Böbrek Hastalığında Yeni Dönem: IRIS 2026 Gerçekten Neyi Değiştirdi?

Bazı kılavuzlar bilgiyi günceller. Bazıları ise bir düşünce biçimini değiştirir. Bana göre IRIS 2026 ikinci gruba giriyor.

Otuz yılı aşkın süredir kendimi yalnızca bir veteriner hekim olarak değil, aynı zamanda bir Kedici olarak tanımlıyorum. Bu süre içinde binlerce böbrek hastası kedi gördüm. Geriye dönüp baktığımda, hatta bugün bile keşke bazı hastalara çok daha erken müdahale edebilseydik dediğim oluyor. Çünkü kronik böbrek hastalığı çoğu zaman başladığında değil, bizim onu fark ettiğimizde karşımıza çıkar. Belki de IRIS 2026'nın en önemli katkısı, bize bu hastalığı daha erken anlayabilme fırsatı sunmasıdır.

Henüz birkaç hafta önce, Temmuz 2026'da International Renal Interest Society (IRIS), kronik böbrek hastalığına ilişkin kılavuzlarını güncelledi. İlk bakışta büyük bir değişiklik yok gibi görünüyor. IRIS evreleri aynı. Kreatinin aynı. SDMA yine sistemin temel taşlarından biri. İşte tam da bu yüzden birçok kişi bu güncellemeyi sıradan bir revizyon olarak değerlendirebilir.

Ama bence yanılıyorlar.

Çünkü bu kez değişen sadece rakamlar değil, bakış açısı.

IRIS 2026, kronik böbrek hastalığını artık yalnızca glomerüler filtrasyon hızının azalması olarak değerlendirmiyor. Yeni öneriler; mineral metabolizması, fosfor dengesi, hipertansiyon, anemi ve yaşam kalitesi gibi başlıklara çok daha güçlü vurgu yapıyor. Hastalığın sadece tanısını değil, daha erken dönemde yönetimini de ön plana çıkarıyor.

Aslında bu yaklaşım bana hiç de yabancı gelmedi.

Geçtiğimiz aylarda yayımlanan "Kedilerde Nefroloji" kitabını kaleme alırken temel amacım, yalnızca mevcut bilgileri bir araya getirmek değildi. Asıl hedefim; kedi böbrek hastalıklarına daha bütüncül, daha erken müdahaleyi esas alan bir bakış açısı sunabilmekti. IRIS 2026'yı okurken, dünya nefrolojisinin de aynı yöne doğru ilerlediğini görmek benim için ayrıca heyecan verici oldu.

Çünkü klinikte yıllardır gördüğümüz gerçek de tam olarak buydu.

Kediler çoğu zaman hastalığı laboratuvardan önce yaşamaya başlar.

İştah biraz azalır. Su tüketimi değişir. Kas kütlesi yavaş yavaş erir. Aktivitesi azalır. Ancak kreatinin hâlâ referans aralığında olabilir.

İşte bana göre IRIS 2026'nın en önemli mesajı burada yatıyor.

Artık yalnızca böbreğin ne kadar çalıştığını değil, böbreğin içinde neler olmaya başladığını da anlamaya çalışıyoruz.

Bu nedenle yeni kılavuzda erken dönemde fosfor metabolizmasına daha fazla dikkat çekiliyor. FGF-23 gibi biyobelirteçler de özellikle erken evre kronik böbrek hastalarında fosfor yükünün değerlendirilmesine yardımcı olabilecek araçlar arasında yer buluyor. Ancak burada önemli bir ayrıntı var. FGF-23, kronik böbrek hastalığını teşhis eden yeni bir test olarak değil, fosfor yönetimine rehberlik eden bir biyobelirteç olarak değerlendiriliyor.

Bence önümüzdeki yıllarda kedi nefrolojisinde asıl değişim tam da burada yaşanacak.

Çünkü artık sorularımız yalnızca "Kreatinin kaç?", “SDMA normal mi?” olmayacak.

Belki de çok daha önemli bir soru soracağız:

"Bu böbrekte aslında ne zamandır bir şeyler değişiyor?"

İşte gerçek erken tanı arayışı da burada başlıyor.

Ben IRIS 2026'yı yalnızca yeni bir kılavuz olarak görmüyorum. Bana göre bu güncelleme, kedi nefrolojisinde daha proaktif, daha bütüncül ve daha erken müdahaleyi hedefleyen yeni bir dönemin habercisi. Önümüzdeki birkaç yıl içinde bunun etkilerini hem bilimsel yayınlarda hem de günlük klinik pratiğimizde çok daha belirgin şekilde göreceğimize inanıyorum.

Bu yazı, LinkedIn'de yayımladığım "Kedilerde Nefroloji" haber bülteninde başlattığım IRIS 2026 Değerlendirmeleri serisinin ilk bölümüdür. Bir sonraki yazıda, son dönemin en çok konuşulan biyobelirteçlerinden biri olan FGF-23'ü, IRIS'in neden bu kadar önem verdiğini ve günlük pratiğimizi nasıl değiştirebileceğini birlikte değerlendireceğiz.

Otuz yılı aşkın süredir kedilerle çalışıyorum. Meslek hayatım bana bir gerçeği öğretti:

Böbrek hastalığında başarılı tedavinin anahtarı, en pahalı ilaçlar değil; hastalığın en erken fark edildiği andır.

İşte bu nedenle IRIS 2026'yı yalnızca yeni bir kılavuz olarak değil, erken tanı ve erken müdahaleyi merkeze alan yeni bir düşünce biçiminin başlangıcı olarak görüyorum.

Son bilimsel gelişmeler de bana şunu söylüyor: Kedi nefrolojisinin geleceği, böbrek yetmezliğini tedavi etmekten çok, böbrek sağlığını koruyabilmekte yatıyor.


Dr. Tarkan Özçetin

Veteriner Hekim


Kaynaklar:

• IRIS (International Renal Interest Society). 2026 CKD Guidelines.

• IDEXX Laboratories. FGF-23 Diagnostic Update, 2022.

• Özçetin T. Kedilerde Nefroloji. 2026.


03/08/2026

Keditörün Önerisi

GÜZEL TÜYLERİN SIRRI

 31.07.2023

Sfenks ırkı kediler hariç diğer tüm kedi ırklarında az ya da çok miktarda bulunan tüyler, ...

Kediler Alemi

Kedilerde Ağız Kokusu

 16.03.2023

Kediler temizlikleriyle ün salmış canlılardır. Sürekli kendi kendini temizlemelerinin bizim ...

Alerjik Kedicilere Müjde!

 06.04.2021

Alerji ve Astım Derneği Başkanı Prof. Dr. Ahmet Akçay: "Kedi veya köpeğinize karşı alerji ...

Kedilerde Anemi Nedir?

 09.10.2023

Kırmızı kan hücrelerinin (eritrositler) sayısının, fonksiyonunun veya hemoglobin ...

Lemurlar

 05.10.2021

Lemurların, nesli tükenmekte olduğu için sayısı oldukça az ama bir o kadar da kıymetlidir. ...

KEDİCİ AŞKINA ARA

EN YENİLER

TÜRKİYE'NİN KEDİ HASTANESİ