YENİLER >

Pire - Esra Bandırma

Pire - Esra Bandırma

İnsan popülasyonunun gün geçtikçe artıyor oluşu, dünyamızı daha kalabalık hale getirmeye başlamıştır. Çeşitli araştırma birimlerinin belirtmiş olduğu verilere göre şu an 7,4 milyar olan insan nüfusunun bu hızla 2050 yılında 9,3 milyar olacağı tahmin edilmektedir. Artan bu popülasyonu sadece insanlar da değil kedi ve köpek olmak üzere ailemizin bir parçası haline gelen evcil petlerde de görmekteyiz.

İnsan ve hayvanların birbirleri ile olan etkileşimlerinin çoğalması ile birlikte yaşadıkları ortak sağlık problemleri de aynı ivmede yükselmektedir. Özellikle portör canlılar bu etkileşimin daha da şiddetlenmesini sağlarlar. Kedilerin yoğunlukla yaşamakta olduğu pire problemleri bunların başında gelmektedir.

Dünyada yaygın olup, ülkemizde de sıklıkla görülen Ctenocephalides felis olarak adlandırılan pire türünden halk arasında ‘’kedi piresi’’ olarak bahsedilir.

Pire türlerinin erişkinlerinin %95 i memelilerden, kalanı ise kuşlardan kan emmektedir. Pireler kan emerek kedilerde huzursuzluğa, kaşıntıya, irritasyona, dermatitise ve pire alerjisine (FAD) neden olurlar.

Kırmızımsı kahverengi renkte, vücutları yandan basık, sokucu-emici ağız yapısına sahip bu ekzoparazit pireler ayrıca Dipylidium caninum, Dipetalonema reconditum’a ara konaklık yapar ve Bartonella henselae’yi bulaştırır. Bartonella(Rochalimaea) henselae’nin sebep olduğu kedi tırmığı hastalığı (Cat Stracth Fever), özellikle immun yetmezliği olan insanlarda; proliferatif, deride neovasküler oluşumlar ve iç organlarda lezyonlarla ortaya çıkan hastalıktır.

Etken, kedi pirelerinin bağırsağında bulunur; dışkısı ile kedi ve insanlara bulaşır. Kedilerde önemli bir hastalık belirtisi göstermez. İnsanlara kedi ile temas esnasında tırmıkla oluşan çiziklerden bulaşır.

Türkiye coğrafi konumu nedeniyle pirenin daha hızlı yumurtlamasına ve gelişimine olanak sağlar. Ortam sıcaklığı(~35 C) ve neme(~%70) bağlı olarak 2-16 gün içerisinde yumurtadan larva gelişir. Kan pıhtısı, konak dışkısı ve konak deri parçaları ile organik materyallerden beslenen larva, kendisine koza örerek pupa dönemine girer.

Ortamdaki hareketlilik, sıcaklık ve nem artışı, CO2 oranı değişikliği gibi uyaranlar < ortama bir konak geldiği algısı > oluşturarak genç pirenin kokondan çıkmasını tetikler. Böylece yaşam çemberinin tamamlanması normal şartlarda 3 haftada gerçekleşirken bahsettiğim nedenlerden ötürü 2 yıla kadar uzayabilir. Dolayısıyla bu durum da pirelerin enfekte etme kabiliyetini artırır.

Pireler zıplama özelliği ile konaklarına tutunur ve 3-4 saat kadar kan emerler. Bu esnada tutundukları konakla beraber uzak mesafelere seyahat edebilirler.

Pire konaktan kan emmeden önce deride açtığı delikten içeri tükürük salgılar. Ctenocephalides felis’in tükürüğü yayılabilir özellikle olup dermal dokuları yumuşatır. Ayrıca tükürük antikoagülant, antijenik ve hapten özellikli maddeler içerir. Böylece duyarlı hayvanlarda Pire alerjik dermatitis(Flea Allergy Dermatitis=FAD) gelişir. Kedilerde FAD klinik olarak; boyun ile kulak çevresi, karın bölgesi, kuyruk ve arka bacak iç bölgesinde küçük kabarcıklar ve kıl dökülmesi, kepeklenmeyle karakterize Miliyer dermatitis olarak ve simetrik kıl dökülmesi şeklinde oluşum gösterir.

Pirelerde konak spesifitesi yoktur, dolayısıyla ortamda kan emebilecekleri herhangi bir canlının bulunması yeterlidir. Her ne kadar ‘’kedi piresi’’ olarak adlandırılsa da insan dahil 30 farklı hayvan türünde de parazitlenebilir. Bu sebeple gerekli koruyucu önlemleri almak biz Veteriner hekimler yardımıyla siz Kedi sahiplerine düşüyor.

Dostlarımızı korumak adına öncelikle hedef konak üzerinde bulunan erişkin pireleri yok etmektir. Bu amaçla insektisit tablet, enjeksiyon, sprey, şampuan, spot-on, banyo uygulanabilir. Bunlar dışında ilaç emdirilmiş pire tasmaları kullanılabilir. Özellikle yavru kedi, annesinden süt emiyor ise anneye uygulanacak en uygun yöntemdir.

Pire enfestesyonlarıyla ilgili olarak hem sizin hem de kedinizin sağlığı için mücadele ve korunma sürecinde hekiminize mutlaka danışmayı unutmayın, pire için yorgan yakmayın.

Unutmayalım ki; Kedilerimizin sağlığı, Kedicilerin sağlığıdır!

16/02/2021

Keditörün Önerisi

Kediler Regl Olur Mu?

04.09.2022

Bir dişi kediniz varsa, en merak edilenlerin başında kedilerin regl olup olmadığı gelir.Peki, ...

Kedilerde astım

 15.04.2024

Kedilerle ilgili yeni bir sağlık dosyasını aralıyoruz: Kedilerde astım. Sanılanın ...

Kediler Alemi

Bu Mama Bozuk Mu?

 29.12.2022

Raf ömrü olan kedi mamalarının, bozuk olup olmadığını anlamanız kedilerin sağlığı ...

Evcil Dostu Ölene Yas İzni

 29.03.2023

Kediciler iyi bilir ki kediler sıradan canlılar değildir. Onlarla kurulan kuvvetli bağ ile ...

Kedilerde Solunum Sistemi

 09.03.2023

“Vücudun oksijen gereksiniminin sağlanması konusunda kedilerin solunum sistemi insanlarınkine ...

Kedici Rutini

 21.07.2021

Kediciler gün içinde kedisine nasıl vakit ayırmalı, neler yapmalı, bir gününü minik ...

KEDİCİ AŞKINA ARA

EN YENİLER

TÜRKİYE'NİN KEDİ HASTANESİ