Evcilleştirmenin Yapısal Özellikleri ve Davranış Üzerine Etkileri - Dr. Tarkan Özçetin
03.04.2021Evcilleştirme ile hayvanlar, insanların himayesi altına girmiştir. Bu da beraberinde, ...
Bir dönem plastikten yapılmış oyuncaklar vardı. Konuşur gibi yapar, birkaç ses çıkarır, sonra bir çekmecenin dibine atılırdı. Bugün ise karşımızda “duygu geliştirdiği” iddia edilen, bize bağlanması beklenen robotik evcil hayvanlar var. En güncel örneklerden biri: Moflin.
Japonya merkezli bu tüylü robot, ilk bakışta sevimli bir oyuncak gibi görünüyor. Ama arkasındaki hikâye, sadece teknolojiyle değil, insanın yalnızlıkla kurduğu ilişkiyle de ilgili.
Moflin Nedir, Nereden Çıktı?
Moflin’in hikâyesi birkaç yıl öncesine dayanıyor. İlk prototipleri bir Japon start-up tarafından geliştirildi ve CES 2021’de tanıtıldı. İlgi görünce iş büyüdü, sahneye bu kez elektronik devi Casio çıktı. 2024 itibarıyla Moflin ticari bir ürüne dönüştü ve “yapay zekâ destekli robotik evcil hayvan” olarak pazara sunuldu.
Moflin yürümüyor, zıplamıyor, evin içinde dolaşmıyor. Ama dokunmaya tepki veriyor, ses çıkarıyor, titreşiyor ve kullanıcıyla etkileşimine göre farklı davranışlar sergiliyor. Casio’nun resmi anlatımına göre Moflin zamanla bir “kişilik” geliştiriyor. Kullanan kişinin ilgisine, temas sıklığına ve davranış biçimine göre tepkileri değişiyor.
Oyuncak mı, Evcil Hayvan mı?
Teknik olarak bakıldığında Moflin, sensörler, ses motorları ve öğrenen algoritmalardan oluşan bir robot. Ancak Casio’nun onu konumlandırdığı yer “oyuncak rafı” değil. Firma, Moflin’i özellikle evcil hayvan bakamayacak durumda olanlar, yalnız yaşayanlar ve duygusal destek arayanlar için bir “arkadaş” olarak tanımlıyor.
Bu noktada çizgi bulanıklaşıyor. Çünkü Moflin bir canlı değil ama canlıymış gibi davranıyor. Sahiplenilmiyor ama bağ kurulması hedefleniyor. Bakım gerektirmiyor ama ilgi istiyor. Bu da onu klasik bir oyuncaktan ayırıyor.
Kullanıcılar Ne Diyor?
Kullanıcı yorumları ikiye bölünmüş durumda. Bir kesim Moflin’i sevimli, sakinleştirici ve yalnızlık hissini azaltan bir obje olarak görüyor. Özellikle kısa temaslar ve stresli anlarda rahatlatıcı bulunduğu söyleniyor.
Diğer kesim ise çok daha mesafeli. İlk günlerin merakının hızla geçtiğini, tepkilerin sınırlı kaldığını ve bir süre sonra “akıllı bir peluş” hissi verdiğini ifade edenler az değil. Gerçek bir hayvanla kıyaslandığında davranış çeşitliliğinin ve karşılıklılığın sınırlı olduğu açıkça görülüyor.
Kedilerin Saltanatı Bitiyor mu?
Kısa cevap: Hayır. Kedilerin yerini bir robotun alması mümkün değil. Ama mesele zaten bu değil.
Asıl mesele, Moflin gibi ürünlerin neden ortaya çıktığı. Şehir yaşamı, yalnızlaşma, bağ kurma zorluğu ve sorumluluktan kaçma eğilimi… Tüm bunlar, “kontrollü ilişki” fikrini cazip hale getiriyor. Robot sizi terk etmez, hasta olmaz, ölmez. Keyfine göre davranmaz. Sizi üzmez.
İnsan–Robot Bağlanması: Asıl Kırılma Noktası
Moflin’in yarattığı asıl tartışma burada başlıyor. İnsan–robot bağlanması, teknolojinin başarısından çok insanın kırılganlığıyla ilgili. Gerçek bir kediyle yaşamak risklidir. Yaşlanır, hastalanır, ölür. Bazen sizi görmezden gelir, bazen de tam kalbinizin ortasına oturur. Kontrol edemezsiniz.
Robotta ise kontrol sizdedir. İlgi gösterirsiniz, karşılık alırsınız. İlgi kesilirse sistem durur. Bu, ilişki değil; ilişkinin simülasyonudur.
İnsan beyni bu farkı her zaman net ayırt edemez. Dokunmaya verilen bir ses, ilgiye karşılık gelen bir tepki, zamanla “kişilik” gibi algılanabilir. Ama bu bağ tek taraflıdır. Siz robotu tanıdığınızı sanırsınız; o sizi sadece veri olarak okur.
Moflin, kedilerin yerini almak için tasarlanmış bir şey değil. Ama insanın canlıyla bağ kurma cesaretini sınayan bir ürün. Kediler hâlâ buradalar. Gerçek, karmaşık, zahmetli ve canlılar.
Asıl soru şu: Biz, gerçek bir canla yaşamanın getirdiği belirsizliğe ne kadar tahammül edebileceğiz? Robotlar çoğalacak. Ama kedilerin saltanatı değil; insanın ilişki anlayışı değişiyor. Ve bu değişim, bir oyuncaktan çok daha fazlasını anlatıyor.
Umut ERDEM
06/07/2026
Evcilleştirme ile hayvanlar, insanların himayesi altına girmiştir. Bu da beraberinde, ...
Kedilerimize bazen bir şeyler öğretmek için çabalarız. Koltuk tırmalama, masa üstüne ...
Coşkun Aral, uluslararası savaş fotoğrafçısı, gezgin, gazeteci, kültür ve sanat ...
Bir kedi sever olarak duyduğum an kanımı donduran bir cümle var, “kedi nankördür”. ...
ABD’de 14 yaşındaki bir genç, mahallede yaşayan bir kediyi kasıtlı olarak köpeklerin ...
Yuyu Paşa; henüz bir yaşını yeni tamamlamış, bal köpüğü rengi tüylerimi, kehribar ...
Tüm İşçi ve Emekçilerin 1 Mayıs Emek ve Dayanışma Günü Kutlu ...
“Kedi Sadece Miyav Demez” İnsanoğluna kediyi konuşturmak ve onun üzerinden anlatım ...
KISIRLAŞTIRMA OPERASYONU SONRASI KIZGINLIK BELİRTİLERİ Kedilerde kısırlaştırma ...
Kendini göstermeyen İngiliz duvar ressamı Banksy, bir kedi resmiyle hayvanlar serisini ...
Kedilerin insanlarla iletişim kurmak için göz kırptığını biliyor muydunuz? İşte kedinizle ...
Tanınmış Amerikalı bilim yazarı Alan Weismann’ın, “The World Without Us” (Bizsiz ...
Kısırlaştırma Sonrası İdrar Yolu Sağlığına ve Kiloya Dikkat! Kısırlaştırma sonrası ...
Evcil dostlarımız, evimizin neşesi, bizlere sakinliği, huzuru veren canlılardır. Özellikle ...
Kaktüs Kahve, İstanbul Cihangir’in kedili mekânı. Biz kediciler içinse tam bir cennet. ...
10 yıl önce yürüyüşe çıkan Harry adında bir yavru kedi sahibi tarafından aranması sonucu ...
Evcil dostlarımız hayatımıza renk katar. Onlar evimizin neşesi. Ancak kedi veya köpek ...
Kayseri'de çuvala konulup, mahalleden uzaklaştırılmak istenen ve otomobilin motosiklete ...
Çinli mühendis Wang Xi, kedileri o kadar çok seviyor ki onlar için yüksek teknolojili, ...
Kediler bir kez doğar, gururla yaşar ve bir daha asla ölmez.Ne demek istediğimi uzun yıllar ...
Yeni bir eve taşınmak sizin için heyecan verici bir deneyim olabilir, ama muhtemelen kediniz ...
Kahramanmaraş merkezli depremlerin ardından Adıyaman’da enkaz altındaki 3 kişinin ...
Lakabı ‘siyah panter’ olan Bombay kedileri 1970’li yıllarda ortaya çıkmıştır. Amerikan ...
Kendinizi kısaca tanıtır mısınız? -Ben Selcen Karakoç. Evli, mutlu, çocukluyum. Pati dostu ...
Kedilere özel geliştirilen GLP-1 temelli yeni tedavi, kilo yönetimi kadar etik ve yaşam biçimi ...
Yeni bir araştırma, kedilerin yaşlandıkça beyinlerinde görülen atrofi ve bilişsel ...
Eğer zekayı “bilgi alma, hatırlama ve sorunlara çözüm bulma” şeklinde tanımlarsak, ...
Kedinizi evinize ilk getirdiğiniz gün ve hatta ilk an, özel olduğu kadar dikkat gerektiren ...
Tayland olarak bildiğimiz Güneydoğu Asya ülkesinin eski adı Siyam’dı. Siyam kedisi de bu ...
Kediler keskin duyulara sahiptir. İşitmeleri, karanlığa bağlı görme yetenekleri ve son ...
Antalya’nın Manavgat ilçesinde, D-400 kara yolu yakınlarındaki özel bir hayvan parkında ...
Kedilerin uzun ve sağlıklı bir yaşam sürmeleri için yiyeceğe, suya ve sevgiye ihtiyacı ...
Penguenlerin dışkıları uzaydan görülebiliyor Penguenlerin dışkıları, buzun üzerinde ...