YENİLER >

Kediler Sandığımızdan Daha mı Zeki?

Kediler Sandığımızdan Daha mı Zeki?

Kediler İnsan Konuşmasını Gerçekten Dinliyor mu?

Kediler hakkında en sık duyduğumuz cümlelerden biri şudur:

“Kediler çağrılınca gelmez, söylediklerimizi anlamaz.”

Oysa son yıllarda yapılan bilimsel çalışmalar bu düşüncenin pek de doğru olmadığını gösteriyor. Görünen o ki kediler yalnızca bizi dinlemekle kalmıyor, söylediklerimiz ile gördükleri şeyler arasında beklediğimizden çok daha hızlı bağlantılar kurabiliyor.

2024 yılında Japonya’da yürütülen ve Scientific Reports dergisinde yayımlanan bir araştırma, kedilerin insan konuşmasını nasıl algıladığını inceleyen oldukça dikkat çekici sonuçlar ortaya koydu. Azabu Üniversitesi’nden bilişsel bilimci Saho Takagi ve ekibi, ev kedilerinin kelimeler ile görsel nesneler arasında ilişki kurma yeteneğini araştırdı.

Çalışmada ev ortamında yaşayan 31 kediye basit ama zekice kurgulanmış bir deney uygulandı. Kedilere bir bilgisayar ekranında iki farklı resim gösterildi. Aynı anda hoparlörden bu resimlerle eşleştirilmiş iki farklı kelime duyuruldu. Kediler bu eşleşmeleri birkaç tekrar boyunca izledikten sonra araştırmacılar bilerek bir değişiklik yaptı: kelime ile resmin eşleşmesi değiştirildi.

İşte ilginç olan kısım burada ortaya çıktı.

Eşleşme bozulduğunda kediler ekrana daha uzun süre bakmaya başladı. Bu davranış, hayvan davranışı araştırmalarında “beklentinin bozulması” olarak yorumlanır. Yani kedi, duyduğu kelime ile gördüğü resim arasında bir ilişki kurmuş ve bu ilişkinin değiştiğini fark etmişti.

Araştırmanın en dikkat çekici bulgularından biri ise öğrenme hızının oldukça yüksek olmasıydı. Kedilerin kelime ve görsel eşleşmesini anlaması için çok az tekrar yeterli oldu. Benzer deneylerin insan bebekleriyle yapılan versiyonlarında aynı ilişkinin öğrenilmesi genellikle daha fazla tekrar gerektiriyor.

Elbette bu sonuç, kedilerin dili insan bebeklerinden daha iyi anladığı anlamına gelmiyor. Bilim insanları özellikle bu noktayı vurguluyor. Deneyde ölçülen şey gerçek bir dil kavrayışı değil, bir ses ile bir nesne arasında ilişki kurma becerisi. Ancak bu yine de kedilerin insan seslerini dikkatle takip ettiğini ve öğrenme kapasitesinin düşündüğümüzden daha gelişmiş olduğunu gösteriyor.

Aslında bu sonuçlar tamamen yeni bir düşünceyi de doğurmuyor. Daha önce yapılan başka bir çalışmada kedilerin kendi isimlerini diğer kelimelerden ayırt edebildiği de gösterilmişti. Kediler isimlerini duyduklarında kulak hareketi, baş çevirme ya da kuyruk hareketi gibi küçük ama anlamlı tepkiler veriyor.

Yani kediler çoğu zaman bizi görmezden geliyor gibi görünse de gerçek biraz farklı olabilir. Muhtemelen bizi dinliyorlar. Hatta söylediklerimizi düşündüğümüzden daha iyi ayırt ediyorlar. Sadece köpekler gibi bunu göstermek konusunda pek hevesli değiller.

Kısacası mesele zekâ değil, karakter olabilir.

Kediler yaklaşık 10–12 bin yıldır insanlarla birlikte yaşıyor. Bu uzun ortak yaşam süreci içinde insan seslerini, tonlarını ve günlük iletişim kalıplarını öğrenmiş olmaları şaşırtıcı değil. Belki de kediler insan dilini anlamıyor ama insanları anlamayı öğrenmiş durumda.

Bu da şu soruyu akla getiriyor:

Biz kedileri gerçekten ne kadar anlıyoruz?


Menekşe Bayazit

Veteriner Hekim


Kaynaklar:

Takagi S. et al. 2024. Rapid word-picture association learning in domestic cats. Scientific Reports.

Saito A., Shinozuka K. 2019. Domestic cats discriminate their names from other words. Scientific Reports.

Miklósi A. 2015. Dog Behaviour, Evolution and Cognition. Oxford University Press.

Bradshaw J. 2013. Cat Sense: The Feline Enigma Revealed. Basic Books.


13/07/2026

Keditörün Önerisi

Kediler Alemi

Kediler

 29.12.2022

Kediler evimizin neşesi, sokaklarda başını okşayıp, beslediğimiz birbirinden farklı ...

KEDİCİ AŞKINA ARA

EN YENİLER

TÜRKİYE'NİN KEDİ HASTANESİ