Düzeni Bozulan Kediler Hasta Numarası Yapıyor - Alp Akoğlu
07.09.2022Yapılan bir araştırmaya göre, sürekli tüy topakları kusan ve yemeyi reddeden kediler ...
Kedilerle ilgili en yaygın yanılgı şudur: “Bağlanmazlar.”
Oysa sorun bağlanmamalarında değil, bizim beklediğimiz biçimde bağlanmamalarındadır.
Son yıllarda yapılan bilimsel çalışmalar, kedilerin insanları ayırt etme, tanıma ve hatırlama konusunda sanılandan çok daha gelişmiş bir duyusal hafızaya sahip olduğunu gösteriyor. Bu tanıma çoğu zaman sessizdir, gösterişsizdir. Ancak hem beyinde hem de davranışta iz bırakır. Bu alandaki ilk güçlü veriler, işitsel uyaranlar üzerinden elde edildi.
Japonya’da yapılan ve Animal Cognition dergisinde yayımlanan bir çalışmada, kedilere önce yabancı insanların sesleri, ardından kendi sahiplerinin sesleri dinletildi. Kedilerin büyük bölümü sesi duyduğunda yerinden kalkmadı, koşmadı ya da ses çıkarmadı. Ancak dikkatle incelendiğinde, kulak pozisyonları, baş çevirme hareketleri ve dikkat düzeylerinin, sahibin sesi duyulduğunda anlamlı biçimde değiştiği gözlendi.
Bu çalışma şunu açıkça ortaya koyuyor:
Kedi, sahibinin sesini tanır; fakat bunu her zaman davranışa dökmez. Tepki vermemek, tanımadığı anlamına gelmez.
Benzer bir bulgu kelimeler için de geçerlidir. Scientific Reports’ta yayımlanan bir başka çalışmada, kedilerin kendi isimlerini, aynı tonlamayla söylenen diğer kelimelerden ayırt edebildiği gösterilmiştir. Yani kedi için mesele yalnızca sese dönmek değil, o sesin “kime ait olduğunu” ayırt edebilmektir.
Bu noktada sıkça gündeme gelen bir soru vardır:
“Kedilerin beyninde bu tanımanın karşılığı var mı?”
Evet, var. Ancak burada dikkatli olmak gerekir.
Kediler üzerinde yapılan manyetik rezonans (MR) ve fonksiyonel MR (fMRI) çalışmaları sınırlıdır ve teknik olarak zordur. Buna rağmen yapılan bazı nörogörüntüleme çalışmalarında, kedilerin belirli ses frekanslarına ve işitsel uyaranlara maruz kaldığında beyin korteksinin ilgili bölgelerinde aktivasyon oluştuğu gösterilmiştir. Bu çalışmalar çoğunlukla işitsel korteks ve duyusal işlemleme üzerine odaklanır. Yani “kedi sahibini görünce yemekten daha fazla beyni çalışıyor” gibi iddialar bilimsel olarak kanıtlanmış değildir ve böyle sunulamaz. Ancak şu nettir: Kedinin beyni, tanıdık ve anlamlı uyaranları ayırt edecek nörolojik altyapıya sahiptir ve bu altyapı görüntülenebilmiştir.
Kediler için asıl güçlü tanıma kanalı ise görme ya da işitmeden çok kokudur.
2025 yılında PLOS ONE dergisinde yayımlanan bir çalışmada, kedilere üç farklı uyaran sunulmuştur: sahibine ait koku, yabancı bir insana ait koku ve boş bir kontrol nesnesi. Kediler yabancı insan kokusunu belirgin biçimde daha uzun süre incelemiştir. Çünkü bu koku “bilinmeyen”dir. Sahip kokusu ise kedilerde ne yoğun bir merak ne de stres tepkisi oluşturmuştur. Bu durum, kedinin sahibinin kokusunu güvenli ve tanıdık bir duyusal alan olarak kaydettiğini göstermektedir.
Daha da önemlisi, bu tanıma yalnızca sahip ortamdayken geçerli değildir. Sahip bulunmasa bile, onun kokusu kedide sakinlik ve huzurla ilişkili davranışları tetikleyebilmektedir. Yani kedi, insanını yalnızca fiziksel varlığıyla değil, duyusal hafızasıyla da “orada” hisseder.
Bu davranışsal bulgular hormonal verilerle de desteklenmektedir.
Frontiers in Veterinary Science’ta yayımlanan bir çalışmada, kedilerin insanla sosyal temas kurduğu ve kurmadığı durumlar hormon düzeyleri açısından karşılaştırılmıştır. Sosyal temasın olmadığı koşullarda stresle ilişkili hormon metabolitlerinin arttığı, insanla etkileşimin olduğu durumlarda ise bu yanıtın dengelendiği bildirilmiştir. Bu, kediler için insanla kurulan bağın biyolojik olarak da anlam taşıdığını gösteren önemli bir veridir.
Hatta daha ileri deneylerde, dışarıdan oksitosin uygulanmasının bazı kedilerde insana bakma ve insana yönelim davranışını artırdığı da gösterilmiştir. Bu bulgu, kedinin insana yönelik bağlanma davranışının sabit ve değişmez olmadığını, biyolojik olarak şekillenebilen bir süreç olduğunu düşündürmektedir.
Peki halk arasında
“iç miyavlama” diye adlandırılan o sessiz yakınlık hâli?
Bugün biliyoruz ki kedinin sessizce yanınıza gelip oturması, mırlaması ya da yalnızca aynı ortamda bulunması, sinir sisteminde bir güven durumuna işaret eder. Tehdit algısı azalır, stres yanıtı baskılanır. Kediler sevgiyi gösteriyle değil, dengeyle ifade eder.
Kediler sizi tanır.
Sesinizle, kokunuzla, tonunuzla.
Ve bunu çoğu zaman tek bir miyav bile atmadan yapar.
Belki de kedileri bu kadar derin, bu kadar özel kılan şey tam olarak budur.
Veteriner Hekim
Menekşe Bayazit
08/07/2026
Yapılan bir araştırmaya göre, sürekli tüy topakları kusan ve yemeyi reddeden kediler ...
İngilizce’de ‘Abyssinian’ ‘Habeş’ veya ‘Etiyopyalı’ anlamlarına gelir. ...
Lakabı ‘siyah panter’ olan Bombay kedileri 1970’li yıllarda ortaya çıkmıştır. Amerikan ...
Köpekler yavruyken, homurdanma ve sızlama gibi sesler çıkarır. Peki, köpekler ne zaman ...
Son birkaç günde Türkiye’nin farklı şehirlerinden peş peşe gelen haberlerin ortak ...
Bildiğiniz gibi havalar soğudu, yağmuru, karı, rüzgarı… E bu durumda bir kedici ne yapar? ...
Maya’nın hikâyesi 2011 yılında sitenin bahçesinde annesini kaybetmiş diğer kedilerin ...
Bizim gibi elleri, ayakları, iç organları, beyinleri, kulakları, burunları, gözleri, ...
İskoçya'nın Aberdeen şehrinde 10 yıl önce kaybolan Forbes isimli kedi, mikroçip taramasında ...
Bugüne kadar yapılanlar, bugünden sonra yapılacaklar hiçbir şeye yaramadı, yaramayacak.. ...
“Vücudun oksijen gereksiniminin sağlanması konusunda kedilerin solunum sistemi insanlarınkine ...
Bir kadın girişimci olan Senem Selimi, PatiTracker markasıyla; dijital, kolay ve etkili kimlik ...
Malatya'da Caner Sarıgül, kaybolan kedisini buluna ya da haber verene 15 bin TL para ödülü ...
Smokin kediler siyah ve beyaz tüy rengine sahiptir. Aynı zamanda hırs ve bağımsızlık ...
Kedilerin vücutlarında 290 kemik ve 517 kas bulunmaktadır. Kediler memeli canlılardan en ...
Tarım ve Orman Bakanlığı'nca, deprem bölgesinden diğer illere götürülen ev hayvanları ...
CBC kanalının, “Windsor Morning” programı yapımcısı Tony Doucette, saygın bilim insanı ...
Kedilerde çene aknesi, nedeni yeterince anlaşılmayan bir foliküler keratinizasyon ...
World Atlas'ta yayınlanan bilimsel bir istatistikte, dünyada ki kedileri evcil hayvan olarak ...
Kastamonu, Sinop, Zonguldak, Bartın, Karabük ve ilçelerinde yaşanan sel felaketi bizlerde derin ...
Bilim insanlarına göre kediler güvendikleri insanların yanında uyuduklarında ...
Cat Gallery, Ukrayna'daki savaşın kötü etkilerine maruz kalan kediler için dört gün içinde ...
Kediler bir kez doğar, gururla yaşar ve bir daha asla ölmez.Ne demek istediğimi uzun yıllar ...
İngiltere'den Rachel Lawrence adlı bir kadın 8 aydır kayıp olan kedisi Barnaby’i tesadüfen ...
“Kediler bana, bir fotoğrafı ne kadar titizlikle planlarsanız planlayın, hafızanızda en ...
Selçuk Demirel’in çizdiklerine baktıkça, “Benim aklım alçıda galiba”, diye ...
Tokat Veteriner Hekimler Odası tarafından düzenlenen kedi güzellik yarışmasında, 26 kedi ...
Trol ordusunun sürekli karşıma çıkarılan bir argümanı var:“Avrupa’nın, Amerika’nın ...
Kediler tarih boyunca hayatın her alanında, mitolojiye, edebiyata ve birçok alana konu olmuş ...
Tıpkı evcil kedilerde olduğu gibi yabani kedi türlerinin kürklerinde de kendilerine özgü ...
İzmir’deki 6.9 büyüklüğündeki depremde Bayraklı ilçesinde bulunan Karagül ...
Kimsesiz veya terk edilmiş dostlarımıza sıcak bir yuva açmak için barınakları ve sokakları ...
Yapılan yeni bir araştırmaya göre, gün boyu sahipleriyle oyun oynayan ve et bakımından ...