Kedilerde Tüy Yumağı (Hairball) - Hidayet Ünal

Tüy yumağı ile ilgili bilgilendirmeye geçmeden önce siz kedi sever dostlarıma sağlıklı tüy ve derinin öneminden bahsetmek istiyorum. Biz kedi severlerin ortak temennisi kedimizin gözlerindeki mutluluk dolu ışıltıyı her zaman görmektir. Peki, gözlerindeki bu ışıltıyı ve parlaklığı o muhteşem yumuşacık kadifemsi tüylerinde de görmeyi kim istemez… ya ipeksi tüylerini okşarken ve çıkardığı o mırıltıları dinlerken ruhunun en derinliklerinde huzur bulmayı? Kedinizin ne kadar sağlıklı ve mutlu olduğunu merak ediyor musunuz? Öyleyse ilk başta aklınıza gelmesi gereken şey, tüy ve deri yapısı olmalıdır.

 Sağlıklı bir kedinin tüyleri ve derisi pırıl pırıl ve yumuşacıktır. Deri, kedilerde vücuda zararlı etkenlere karşı savunmanın ana ögelerinden birini oluşturur; kısacası bir kalkan görevi görür. Bu kalkan, vücudu zararlı mikroorganizmalardan, güneşin zararlı ışınlarından korur; vücut için çok önemli olan termoregülasyonu (vücut sıcaklığının dengede tutulması) sağlayan en önemli yapıdır. Sağlıklı bir deri yalnızca sağlıklı bir tüy yapısı ile kendisini gösterir; çünkü güçlü tüylerin çıkmasına ve bu tüylerin normalden daha az dökülmesine olanak tanır. Aslına bakarsanız kedilerin belli oranda tüy dökmesi normal kabul edilmektedir. Bizler nasıl soğuk havalarda üşümemek için kalın giyinip, yazın da bu kalın kıyafetleri çıkarıp yerine ince kıyafetler tercih ediyorsak, kediler de sonbahara girerken ince tüylerinin dökülüp yerine kalın tüylerin çıkmasına ya da ilkbahara girerken kalın tüylerinin dökülüp ince tüylerin çıkmasına engel olamazlar. Bu durum, vücut ısılarını ortalama değerler arasında tutmaları için çok büyük önem taşır. Fakat tüylerin aşırı dökülmesi bir şeylerin yolunda gitmediğini gösteriyor olabilir.

Stres faktörleri her zaman ön plandadır; kedimizin herhangi bir şeye karşı korku ve endişe duyması onu son derece rahatsız edecektir. Biz kediciler, kedimizin bu durumdan nefret ettiğini çok iyi biliyoruz. Bunun dışında kedimizin günlük olarak yediği besin maddeleri onun ihtiyacını tam olarak karşılayamıyorsa, sağlıklı bir kediden ve elbette sağlıklı bir deri yapısından bahsedemiyoruz. Tüylerin ve tüy köklerinin sağlam olabilmesi için gerekli olan mineral, vitamin ve aminoasitlerin yeteri derecede alınması gerekmektedir. Bu maddelerin düzeylerinde dengesizlik olması, sağlam bir vücudun gereksinimlerinin karşılanamaması ve hormonal dengenin de bozulabileceği anlamına gelmektedir. Bir kedinin tüy ve deri yapısına bakarak, tüylerini okşayarak, ne kadar yumuşak olduğunu hissederek aslında ne kadar sağlıklı olduğu konusunda fikir sahibi de olabiliyoruz. Aslında kediler, pütürlü dillerinin de yardımıyla tüylerini gün içinde pek çok kez yalayarak, temiz ve yumuşak tutarlar. Bunu yaparken dökülmek üzere olan tüyleri de yutabilirler. Yutulan bu tüylerin miktarına bağlı olarak dönem dönem önemsiz kusma davranışları sergileyebilirler.

Kediler kusmayı pek sevmeseler de bu tüy yumaklarından kurtulmak için ot yiyip kendilerini kusturma yoluna giderler; bu içgüdüsel bir davranıştır. Aslında tüy yumaklarını kusmaları, kediler için yaşamın bir parçasıdır. Özellikle uzun tüylü kedilerde daha fazla görülebilen bu kusma davranışları, belli bir sıklığın üzerine çıktığında tehlikeli hal alabilir. Bazen yutulan tüy miktarı o kadar fazla olur ki, bütün sindirim kanalını tıkayacak düzeye ulaşabilir. Bu durumda sevgili dostumuz, biz kedicilere bazı uyarılar gönderir. Mide ve bağırsaklarında fazla miktarda biriken tüyler birbirleri ile birleşerek yumak halini alır, daha sonra da bu yapılar sindirim sisteminin belli başlı bölgelerini tıkayarak sindirimin bozulmasına sebep olur. Kedimizde iştah kaybı başlar, yemek yemek istemediği gibi bir de kusma sayısında artış göze çarpar, bazen kusulan içerikte tüy parçalarına rastlanır. Sindirim kanalında uzun süre kalan bu tüy yapıları sertleşerek can dostumuzun kabız olmasına sebep olabilir.

Kedimizin kendini temizleme uğruna sergilediği içgüdüsel davranışlar, tedbir alınmadığında başına üzücü şeyler gelmesine sebep olabilir. Biricik dostumuzu kendi ritüelinden mahrum bırakamayız; öyleyse biz kediciler ne yapmalıyız?

Her şeyden önce, tüy yapısına göre kedimizi gün içerisinde gerektiği oranda taramakla işe başlayabiliriz, kedimiz tarafından yutulacak tüyleri tarayarak uzaklaştırabiliriz. Bunun dışında onu kaliteli mamalar ile beslemeli, gerektiğinde biz veteriner hekimlere danışarak tüy yumaklarına karşı üretilen özel mamalardan kullanabilirsiniz. Ayrıca yutulan tüylerin dışkı yoluyla kolayca atılabilmesi için laksatif ürünlerin kullanılması onu oldukça rahatlatacaktır. Bunlara ek olarak deri sağlığını olumsuz etkileyecek, onu hasta edecek zararlı organizmalardan korumanız ve veteriner ziyaretlerini aksatmamamız gerekmektedir.

Her şeyden öte, mutluluk kaynağımızın stresten uzak yaşamasını sağlamak en önemli görevimiz olmalı, onların mutluluğunun kendi mutluluğumuz olduğunu unutmamalıyız…

10/03/2023