Feline Enfeksiyöz Peritonitis (FIP)

Hakkında en çok soru sorulan, internette adına siteler kurulan ve belki de en çok speküle edilen hastalık. Kanser olduğunu söyleyenler oldu, aslında böyle bir hastalık yok diyenler oldu, teşhis edilemediği de söylendi. Birçok internet efsanesi kulaktan kulağa dolaşırken bizce de FIP üzerinde konuşulması gereken hastalıkların başında gelmektedir.

Kedilerin karın zarının enfeksiyöz yangısı diye Türkçeleştirebileceğimiz Feline Infectious Peritonitis (FIP) Corona virüslerin neden olduğu kompleks seyirli enfeksiyöz bir hastalıktır.

En çok merak edilen noktaların başında bu hastalığa kedilerin nasıl yakalandığı gelir. Kediler bu hastalığa feko-oral ya da oral-oral yol ile yakalanırlar. Bu bulaşma yollarını şöyle açıklayabiliriz; enfekte kediler hastalığa neden olan virüsü en fazla gaita ile saçarlar. İlk bulaşma yolumuz feko -oral yol, gaita ile saçılan virüslerin başka kediler tarafından ağız yolu ile alınması anlamına gelir. Hastalığın belirli dönemlerinde enfekte kedilerin virüsü ağız ve burun salgılarıyla da saçtığı bilinmektedir. İkinci bulaşma yolu oral-oral yol, diğer sağlıklı kedilerin bu saçılan virüsleri ağız yolu ile veya soluyarak almaları anlamına gelir.

Anlaşılacağı üzere kediler arasında hastalığın bulaşması kolay olmaz ve çok yakın temas gerektirir. Bu yüzden FIP’li kedilerin çoğu hastalığa daha bebeklik dönemlerinde yakalanırlar ve kaynak enfekte annedir. Bulaşmanın fazlaca olabileceği yerler arasında kedilerin toplu olarak kaldığı ortamlar başta gelir. Bu yerlerde enfekte bir kedi diğer kedilere hastalığı bulaştırabilir.

Hastalık nedeni olan virüsün dış ortamda 4-6 hafta enfekte etme yeteneğini koruyabildiği unutulmamalıdır. FIP’li veya FIP şüpheli bir kedinin kaldığı ortamlar uygun dezenfeksiyon yapılamadığı durumda sağlıklı kediler için risklidir.

Sıkça sorulan bir diğer husus hastalığın insan sağlığı açasından risk oluşturup oluşturmadığıdır. FIP insana bulaşan bir hastalık değildir. Yani zoonoz özellik göstermez. Bu nedenle kedisi FIP hastası olan bir kişinin kendi sağlığı açısından bu hastalık ile ilgili endişe etmesini gerektirecek bir durum yoktur.

Corona virüsler köpekler içinde hastalık nedenidir ancak kediden köpeğe bir bulaşma bildirilmemiştir.

Peki FIP hastalığı neden bu kadar çok gündemde. Bunun başlıca nedeni hastalığın yüksek oranda öldürücü olması ve hastalığın seyri nedeni ile çoğunlukla geç fark edilmesidir.

Hastalık etkeni virüs canlı organizmada ilk çoğalma dönemi için kedinizin ağız yutak mukozası (orofaringeal) ve bağırsak iç yüzey hücrelerini (villuslar) seçer. Virüsün bu tercihi hastalığın ilk semptomlarını oluşturur.

İlk önce solunum yolu rahatsızlığı veya sindirim sistemi problemi ile kendini gösterir. Solunum güçlüğü veya ishal, dışkıda kan ilk belirtiler olabileceği gibi özellikle solunum problemleri hastalığın ilerlemiş şeklinde tipiktir. Tabi ki, her öksüren veya ishal olan kedi FIP anlamına gelmez.

Daha sonra hastalık kendine özgü iki farklı form sergileyebilir. Bunlardan ilki hastalığa adını veren tipik semptomları barındıran yaş form, diğeri ise daha gizlenmiş semptomlar ile seyreden ve uzun süreli olabilen kuru formdur.

Hastalığın yaş formunda karın zarının yangısı iç organlarda değişen lezyonlar ve karın boşluğunda sıvı toplanması tipiktir. Bu form daha sıklıkla ölümle sonuçlanır. Kuru formda da göğüs boşluğu başta olmak üzere iç organlar merkezi sinir sistemi ve hatta gözde lezyonlar olur. Sonuç çoğunlukla bu form içinde kötüdür ancak daha öncede söylediğimiz gibi biraz uzun seyirlidir.

Bu karışık yerleşim ve seyir hastalığı farklı kılmaktadır. Tabi semptomların şiddeti ve ne kadar sürede hastalığın ne düzeye geleceği alınan virüs miktarına bağlı olduğu kadar tamamen bireysel olan ve her kedi için farklılık gösteren kedinizin bağışıklık gücü ile ilgilidir.

Aydınlatılması gereken diğer bir nokta, teşhis aşamasıdır. Her kedi FIP demek doğru olamadığı gibi örtüşen klinik semptomlar mevcut iken FIP’den bahsetmemek de doğru olamayacaktır. Hızlı teşhis için mevcut hazır kitler kendi içinde sıkıntıları da beraberinde getirmiştir. Şöyle ki, hazır kitler hızlı sonuç vermesine karşın etkeni tespit etmez kedinizin oluşturduğu antikorları tespit etme prensibi ile çalışır. Hastalığın seyri ve bireysel faktörlere bağlı olarak etken vücutta olsa bile her zaman antikor olmayabilir ya da yetersiz kalabilir. Bu yüzden negatif hızlı testler şüphelidir.

Corona virüse karşı antikor pozitif olan testler için tekrar özel bir durum söz konusudur. Bu özel durum virüsün mutasyonu ile ilgilidir. Virüs tek başına ishalle seyreden bir hastalık tablosu oluşturur. Kedinizin bağışıklık gücü zayıf ise etken kedinizin kanına da form değiştirip FIP’e neden olabilir. Eğer kedinizin bu dönemde bağışıklık gücü virüsü baskılarsa etken FIP oluşturacak forma dönüşmeyebilir. Bunu şöyle tanımlayabiliriz; Test sonucu pozitif ise, corona virüs antikoru var ve kediniz FIP şüphelidir.

Tabi ki, bu kadar komplike olan hastalık tablosu ve teşhis aşaması hastalığın kötü sonuçları da düşünülürse çok iyi değerlendirilip karar verilmelidir.

Son dönemde yeni teşhis yöntemleri geliştirme çalışmaları hız kazanmış ve şu an ülkemizde de yapılabilen PCR yöntemi ile etkenin RNA’sının tespiti kesin teşhis aşamasında şüpheleri ortadan kaldırmıştır.

Hastalık için özel bir tedavi şekli yoktur. Bağışıklık sistemini güçlendirmeye çalışmak ve ikincil olumsuzlukları ortadan kaldırmak adına yapılan destek tedavisinin maalesef henüz alternatifi yoktur. Hazır antikor üretme çalışmaları devam etmektedir. Uygun şekilde yapılan destekleyici tedavi ile FIP’i yenen kediler vardır. Hastalığı tamamen kedinizin vücudundan söküp atmak henüz mümkün değil ancak kedinin hastalığı yenip baskılaması mümkündür.

Mevcut FIP aşısı vardır. Ancak oluşturduğu bağışıklık düzeyi halen tartışmalıdır. Bir de hastalığın kediler arasında bulaşmasının çok zor olması, aşının rutin olarak uygulanmama nedeni olarak gösterilebilir.

Peki neler yapabiliriz?

Hastalıktan korunmak adına FIP hastalıklı kedilerin sağlıklı kedilerle yakın teması önlenmelidir. Bulaşmanın olabileceği yerler daha çok toplu olarak kedilerin bir arada bulunduğu ortamlardır. İlk başta söylediğimiz üzere kediler en çok bebekken hastalığa yakalanırlar.

Bunun önüne geçmek adına doğum yapan FIP hastası kedinin yavruları emzirme saatleri dışında ayrı tutulur ve bakımları yapılır. Eğer böyle bir bakım şansı yoksa altıncı haftadan sonra yavrular anneden ayrılabilir.

Özetle FIP kediler arasında bulaşmasının zor olduğu ancak mümkün olduğu bilinen ve hasta kediler için kötü sonlanabilen bir hastalıktır. Kedi severlerin hastalıkla ilgili en doğru ve geniş şekilde aydınlatılması hastalıkla mücadelede bizce önemli bir adımdır.

Hazırlayan: Emre Er

İlk yorum yapan siz olun

cevaplayın

Posta adresiniz yayınlanmayacak


*