Hayalet Kediler 'Bakeneko' - Ayşem Dündar

Japon folklorunda görünümünü değiştirebilen hayalet kediler bakeneko olarak adlandırılır. Bu hayalet kedilerin doğaüstü güçleri ve yetenekleri bulunduğuna inanılır. Bunların önlerine gelen her şeyi yiyebildikleri, hayali ateş topları yaratabildikleri, arka ayakları üzerinde yürüyebildikleri, insan bedenine bürünebildikleri ve hatta sahibini parçalayıp yutarak yerine geçtiklerine dair efsaneler ağızdan ağıza anlatılır. Bir kedinin bakeneko olabilmesinin çeşitli yolları vardır: Kedi ya onüç yıldan fazla yaşamalı, ya da aynı evde rivayete göre bazen onüç, bazen üç yıl beslenmeli veya ağırlığı 3,75 kilograma ulaşmalı, ya da kuyruğunun uzamasına izin verilmelidir. Bu son hurafenin, ‘Japon kıvrık kuyruk’ olarak bilinen kedilerin ortaya çıkışıyla bir bağı olabileceği söylenmektedir. Bakeneko’nun kuyruğu yeterince uzadıktan sonra ikiye ayrılır ve artık ona nekomata – çatalkuyruklu canavar kedi denir.

17. yüzyıl başlarında Japonya’da ipek böceklerini tehdit eden farelerden kurtulmak üzere kediler kullanılıyordu. O dönemde kedilerin alınıp satılması yasaktı. Kedilerin çoğu serbestçe dolaşıyordu. Yıllar içinde bu sokak kedilerinin hikayeleri birer efsaneye dönüşür. Hayalet kedilerin konuştuğu, arka ayakları üzerinde yürüdüğü, uçtuğu, farklı görünümlere bürünebildiği, insan öldürdüğü ve hatta ölüleri dirilttiğine dair pek çok hikaye anlatılagelmiştir. Belki de bu efsaneler nedeniyle Japon halkının, kedilerinin bakeneko’ya dönüşmesinin önüne geçmek üzere, onların kuyruklarını kesmeye başlamış olabileceği söylenmektedir. O dönemde kandil yağı içerken yakalanan kedilerin de bakeneko olduğu düşünülürdü. Ancak, belki de kedilerin düzenli olarak kandil yağı içerken yakalanmalarının nedeni eski kandillerde kullanılan yağın balıktan elde ediliyor olmasıdır.

Efsaneye göre, ateşin yanında ısınmaya çalışan bir kedinin kuyruğu birden alev alır. Uzun kuyruklu kedi can havliyle sokaklarda koşmaya başlar ve birçok evin yanmasına neden olur. Buna karşılık İmparator da kedilerin uzun kuyruklarının kesilmesini emreder. Bir başka hikayede ise bir Takasu Genbei’in yıllardır beslediği kedisinin kaybolmasıyla birlikte annesinin karakteri tamamen değişir ve giderek içine kapanır. Artık yemeklerini bile odasında tek başına yemektedir. Meraklı aile bireyleri odaya baktıklarında yaşlı kadının yerinde onun giysilerine bürünmüş ve hayvan leşi çiğneyen canavar bir kedi görürler. Takasu bir gün sonra annesinin neye benzediğine bakmak için gönülsüzce geldiğinde, annesinin yerinde kaybolan kedisinin bedeniyle karşılaşır. Bunun üzerine Takasu annesinin kemiklerini bulma umuduyla yerdeki hasır döşemeyi söker.

Bu efsaneler her zaman kötü bitmez. Bir kedi zor durumdaki bir insana olan iyilik borcunu ödemek için bakeneko’ya dönüşebilmektedir. Maneki Neko (çağıran kedi) da bir tür hayalet kedidir. Efsaneye göre Gotoku-ji Tapınağı’nın kedisi, fırtınalı bir günde ağacın altında bekleyen feodal beyi pençesiyle işaret ederek çağırır. Bey kediye doğru ilerlerken biraz önce altında beklediği ağaca yıldırım düşer. Zengin bey ile tapınaktaki fakir rahip dost olurlar ve bu sayede tapınak refaha kavuşur.

Bu hikayeler her ne kadar geçmiş yüzyılların efsaneleri olsa da hayalet kediler ve canavar kedilerden esinlenmiş pek çok karakter günümüz popüler kültürünün vazgeçilmezi sayılan çizgi roman – manga – , çizgi film – anime ve video oyunlarında sıkça karşımıza çıkmaktadır. Digimon, Shaman King, Naruto gibi çizgi romanlar ve Pokemon oyunları ilk akla gelen örnekler. Ayrıca ünlü Japon sinema yönetmeni Hayao Miyazaki’nin Komşum Totoro filmindeki isimsiz otobüs kedi de bir bakeneko’dur ve Studio Ghibli’nin pek çok filminde hayalet kedilere işaret edilmektedir.

Kedi yüzyıllar boyunca yaşam kültürünün önemli bir parçası olmuştur. Yaşadığı çağın şartlarına uygun doğaüstü güçlerle donatılmış kedi hikayeleri nesilden nesile aktarılmıştır. Çağımızda ise teknolojik donanımlı kedilerin hikayeleri ki Doreaemon gibi, pek çok sektöre ilham kaynağı olmanın yanı sıra, milyonlara ulaşan hayran kitlesi tarafından takip edilmektedir.

01/04/2021